• darkblurbg
  • darkblurbg
  • darkblurbg

Het verloop van de stressrespons

Hieronder volgt een uitleg hoe je lichaam reageert op stress. Het is een actie-reactie van diverse hormonen. De start is in de hersenen bij de Amygdala (amandelkernen vrij vertaald). De Amygdala is betrokken bij het aansturen en verwerken van verschillende emoties, en is een onderdeel van het limbisch systeem (je oerbrein).

De stress respons start bij de Amygdala doordat er een signaal (via de zintuigen) met directe bedreiging binnen komt. Of een opgeslagen emotionele herinnering wordt geactiveerd, doordat de signalen erg lijken op een dreiging uit het verleden. Het signaal zelf hoeft niet echt bedreigend te zijn.

De Amygdala geeft een signaal aan de hypothalamus om CRH (Corticotropine Releasing Hormoon) te produceren dat de hypofyse aanzet om ACTH (Adrenocorticotroop hormoon) te produceren. Dit hormoon zet de bijnieren aan om stresshormonen aan te maken. De bijnieren zijn onder te verdelen in bijniermerg en bijnierschors.

Het bijniermerg maakt adrenaline en noradrenaline die aanzetten tot actie (fight or flight). De bijnierschors, bestaande uit meerdere lagen, maakt verschillende hormonen aan waaronder cortisol en DHEA (Dehydroepiandrosteron). Het bijniermerg wordt geïnnerveerd door het (ortho)sympatische deel van het autonome zenuwstelsel. Niet door het parasympatische deel. 

Cortisol is zo belangrijk voor het lichaam dat de productie onder strenge controle moet staan. Dit controlemechanisme is de hypothalamus - hypofyse. De hypofyse scheidt het hormoon ACTH af dat de cortisolproductie stimuleert, aangestuurd door afgifte van CRH door de hypothalamus. De twee stoffen werken via de 'negatieve feedback' op elkaar in. Wanneer het cortisolgehalte te laag is, scheidt de hypofyse ACTH af, daardoor gaat het gehalte om hoog en andersom.

Cortisol heeft dus een negatief feedbacksysteem, een remmende werking op de hypothalamus. De remmende werking kan verminderd zijn door niet goed werkende cortisol receptoren. Dit zorgt voor een te hoog gehalte cortisol in het bloed. Dit kan leiden tot depressie symptomen, of een burnout.

Er kan ook sprake zijn van te weinig cortisolproductie. Hierdoor ontstaat een adrenalinecirkel, waardoor uitputting van het lichaam ontstaat. Er wordt namelijk constant tot actie aangezet, de zogenaamde fight or flight respons. Het lichaam kan niet tot rust komen. Dit kan leiden tot een burn-out.

Door na een stress periode voldoende rust in te bouwen kan het lichaam zich herstellen. Is er een langere periode niet voldoende rust of ontspanning kan een burnout ontstaan door het te hoog blijven van de cortisol spiegel in het bloed. De setpoint van cortisol kan hoger blijven. Het is heel belangrijk om voldoende tijd te nemen om te herstellen van een burn-out.  Voldoende rust en ontspanning zijn cruciaal voor blijvend herstel.

STRESSRESPONS SCHEMATISCH